Κυριακή 17 Οκτωβρίου

Εικαστική Έκθεση | Σοφία-Rose Κοσμίδου: "Όταν εσύ έγινες αρκούδα, οι φόβοι μου έγιναν τίγρεις" στη Γκαλερί Genesis

8 Οκτωβρίου 2021 · ΜΑΡΙΑ ΜΠΑΚΟΔΗΜΟΥ

Μοιράσου το

Η gallery genesis ανοίγει επίσημα την νέα καλλιτεχνική περίοδο 2021 -2022 με τα έργα της εικαστικού Σοφίας Ρόουζ Κοσμίδου, «Όταν Εσύ έγινες Αρκούδα, οι Φόβοι μου έγιναν Τίγρεις».

Η Σοφία-Ρόουζ Κοσμίδου, Ελληνο-Ιρλανδικής καταγωγής, γεννήθηκε το 1983 στην Αθήνα όπου και μεγάλωσε. Το 2001 εισήχθη στο τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στην βυζαντινή φιλοσοφία και φιλολογία τις οποίες ολοκλήρωσε με υποτροφία Ειδικών Κονδυλίων Έρευνας. Το έτος 2013 διέκοψε τη διδακτορική της διατριβή στην βυζαντινή φιλολογία λόγω της εισαγωγής της στο εικαστικό τμήμα της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών. Μαθήτευσε στο Στ’ εργαστήριο ζωγραφικής με καθηγητή τον κύριο Γιώργο Καζάζη. Το 2019 ολοκλήρωσε τις σπουδές της με άριστα. Σήμερα εργάζεται στο ιδιωτικό της ατελιέ στην Αθήνα. Έχει λάβει μέρος σε πλήθος ομαδικών εικαστικών εκθέσεων.

Διακρίσεις – Βραβεία:

  • 2018: Α΄ βραβείο από την Εθνική – Ασφαλιστική στον διαγωνισμό τελειοφοίτων της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών που έλαβε χώρα στις 30/12/2017 στην ΣΤΟΑΡΤ Κοραή
  • 2008: Υποτροφία Ειδικών Κονδυλίων Έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Την έκθεση προλογίζουν με τα κείμενά τους:
Ίρις Κρητικού / Ιστορικός Τέχνης και Ανεξάρτητη Επιμελήτρια
Γιώργος Καζάζης / Εικαστικός, Καθηγητής ΑΣΚΤ

Τα έργα της Σοφίας Ρόουζ Κοσμίδου, ακόμη κι όταν ανασκάπτουν με τόλμη τη δομή του οπτικά αντιληπτού επικαλούμενα το φαντασιακό, ακόμη και όταν μοιάζουν έτοιμα να μιλήσουν με γενναιότητα για τον έξωθεν κόσμο ή το αχανές σύμπαν, επιστρέφουν συνεχώς στο ίδιο δωμάτιο. Πυκνά από σημειώσεις και χειρονακτικά κεντημένη σχεδόν, κατάγραφη θραυσματική μνήμη, κατοικημένα από μοτίβα και όνειρα ανακατεμένα με εφιάλτες, γεμάτα ακόμη από έμβιες παρουσίες που έχουν ήδη μετατραπεί σε επώδυνη απουσία, τα έργα της Κοσμίδου αποτελούν απόπειρες αυτοβιογραφίας, συχνά επώδυνες τόσο για τον θεατή, όσο και για τη ζωγράφο.  Και είναι ακριβώς το δωμάτιο αυτό της παιδικής ηλικίας της νέας ζωγράφου, που αποδομείται και επαναδιατυπώνεται ως ψιθυριστικό απεικονιστικό εδάφιο ανάκλησης και παρηγορίας. Ως θαρραλέα απόπειρα ψυχογραφικής καθόδου στα έγκατα του εαυτού και των προσεκτικά αποθηκευμένων εύθραυστων συστατικών του.

Το αυτοαναφορικό σύμπαν της Σοφίας Ρόουζ Κοσμίδου, αρθρωμένο μέσα από μαυρόασπρες οικογενειακές φωτογραφίες και αθρόες εκμυστηρεύσεις του υποσυνείδητου, σχεδιασμένο με σχολική σχεδόν σχολαστικότητα και θαυμαστή δεξιότητα με χρωματιστά μολύβια σε χαρτί και έντονα χρώματα που έρχονται σε ηθελημένη αντιδιαστολή με τα καταρρέοντα δομικά στοιχεία, ολοκληρωμένο με συνθετική αρτιότητα με ακρυλικά σε καμβά, συμπυκνώνεται σε δυο κοριτσίστικα παιδικά δωμάτια και ένα παλαιικό σαλόνι όπου η ενθύμηση και η ακρίβεια της δομής, αντικαθίστανται από την εμμονική ανασύσταση των μοτίβων. Σε έναν συνεχόμενο κάμπο συναισθητικής αφήγησης, οι κατάστικτες ταπετσαρίες των τοίχων των δωματίων, συμπαρασύροντας κατά την αποτύπωσή τους και ετερόκλητα οικογενειακά έπιπλα και αντικείμενα, χωνεύονται στα αραβουργημένα χαλιά των δαπέδων, για να μετατραπούν από κοινού σε μια έξοχη αφηγηματική παραμυθία που ισορροπώντας ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη μυθοπλασία, εξυφαίνεται ως νέος διασωστικός προορισμός εγκατοίκησης.

Στο φάσμα ετούτο της επαναδομημένης παιδικής μνήμης, κατοικούν ακόμη οι ενήλικες ανθρώπινες παρουσίες, μετουσιωμένες σε συμβολικά υπερμεγέθη ζώα. Τι, αλήθεια, γυρεύουν εδώ οι τίγρεις των τροπικών και οι αρκούδες του σκοτεινού δάσους; «Τα σύμβολα του πλήθους των παιδικών φοβιών μου και η τραυματική έξοδος της πατρικής παρουσίας από την εύθραυστη οικογενειακή μας ζωή», μετατράπηκαν στα έργα μου σε θηρία, επιβεβαιώνει η ζωγράφος. «Μα η παρουσία τους πλέον δεν απειλεί ούτε τον θεατή, ούτε εμένα την ίδια. Λειτουργεί πλέον περισσότερο ως αποτροπαϊκή και εξιλεωτική παρουσία, ως υπενθύμιση των όσων κάποια στιγμή έζησα, των όσων ως τραύματα βίωσα και απορρόφησα, των όσων με καθόρισαν και πλέον μου ανήκουν».

Ανάμεσα σε όσα καθόρισαν τη ζωγράφο, ως επαναλαμβανόμενα σύμβολα ή συνθήκες, προβάλλουν ακόμη συστηματικά ο σταυρός και η διαδικασία της προσευχής, εφόδια ωσεί παρόντα στην ανατροφή της ίδιας και της αδελφής της από την καθολική Ιρλανδή μητέρα τους. Οι φθόγγοι της μητρικής γλώσσας που εκείνη επί σειρά δεκαετιών δίδαξε στις κόρες και στους μαθητές της, ενώθηκαν με την πίστη στην καλοσύνη μιας υπέρτατης δύναμης, με την καθημερινή της επίκληση ως φυλακτού στην αδέσποτη απεραντοσύνη του κόσμου. Χρόνια μετά και στα έργα ετούτα, η προσευχή ως ενεργοποιημένο ψυχικό και ζωγραφικό μοτίβο, ακουμπά τα μαγικά χαλιά, τους υπό διάλυση τοίχους και τις ρέουσες ταπετσαρίες της ζωγράφου, μαντάρει και γαληνεύει τα ενδιάμεσα δωμάτια της μνήμης, τα συντρίμμια της παιδικής ύπαρξης, τα μεταξύ τους κενά.

Στο σύμπαν της Κοσμίδου, η ζωγραφική εισχώρησε και αυτή ως ανακουφιστικό παραμύθι, στην ηλικία των τριών ετών. Διαβάζοντας τα ενήλικα έργα της πρώτης της ατομικής έκθεσης, μιλώντας μαζί της για τις σκιές που τα διέπουν, έφερα εξαρχής στον νου το παραμύθι της Χρυσομαλλούσας και των τριών αρκούδων. Και μαζί, τον «Ξεριζωμό», το αριστουργηματικό θεατρικό έργο του Brian Friel που μιλά για τη συνεχιζόμενη απόπειρα φόνου της ιρλανδικής γλώσσας και συνεπώς της μνήμης της τοπικής κοινωνίας από τους Άγγλους, σε ένα μικρό ιρλανδικό χωριό το 1833.

Στo πασίγνωστο αγγλικό παραμύθι που ο Robert Southey έγραψε αρχικά το 1837, τρεις ανθρωπόμορφες αρκούδες, «ένα μικρό αρκουδάκι, μια μεσαία αρκούδα και ένας πελώριος, τεράστιος αρκούδος», ζουν μαζί σε ένα σπιτάκι στο δάσος. Κάθε χαρούμενη, τακτική, φιλόξενη και άκακη τέτοια αρκούδα έχει το δικό της μπωλ για το πρωινό, τη δική της καρέκλα και το δικό της κρεβάτι. Μια μέρα, καθώς το πρωινό καίει  πολύ, οι τρεις αρκούδες αποφασίζουν μια βόλτα στο δάσος. Κατά τη διάρκεια της απουσίας τους, μια απειλητική ηλικιωμένη γυναίκα (που στην εξέλιξη και στην τελική έκδοση του παραμυθιού μετατρέπεται στην πιο φιλική στους μικρούς αναγνώστες Χρυσομαλλούσα), εισβάλλει στον ιδιωτικό χώρο τους, οικειοποιώντας τον και προξενώντας φθορές στο νοικοκυριό τους. Όταν η οικογένεια των αρκούδων επιστρέφει στο σπίτι και στα μικρά συντρίμμια της επίσκεψης, η Χρυσομαλλούσα δραπετεύει από το παράθυρο και χάνεται για πάντα στο δάσος. Ηθικό δίδαγμα του παραμυθιού, που μιλά μεταξύ άλλων για τους κινδύνους που εγκυμονεί η περιπλάνηση σε άγνωστο έδαφος και για τη σημαντικότητα της ασφάλειας και του καταφυγίου, το γεγονός ότι η έλλειψη ενσυναίσθησης στις πράξεις μας μπορεί να βλάψει ή να πονέσει τους άλλους.

Στο σπαρακτικά υγρό κείμενο του Μπράιαν Φρίελ όπου καθρεφτίζονται  ολόκληρη η άγρια ομορφιά, οι θυελλώδεις άνεμοι, τα χλοερά οροπέδια και οι ερεβώδεις γκρεμοί της Ιρλανδίας, η δραματική συνεχιζόμενη σύγκρουση των πρωταγωνιστών αφορά τόσο σε αγεφύρωτες πολιτισμικές συγκρούσεις όσο και στην πάση θυσία ανάγκη διατήρησης της έννοιας της πατρίδας και της προστατευμένης στα σπλάχνα της ατομικής ταυτότητας.

Έχω την αίσθηση ότι ετούτη η σπάνιας ωριμότητας ζωγραφική με την οποία μας συστήνεται στην πρώτη ατομική της έκθεση η νέα ζωγράφος, συνομιλεί με όλα τα παραπάνω. Αναστρέφοντας αρκετά από αυτά σε μια απόπειρα επανασύστασης και διάσωσης του εαυτού και των πλέον σημαντικών της ενδοχώρας του. Η ζωγραφική ως προσευχή και ως ξανακερδισμένη μητρική γλώσσα, η πατριδογνωσία του γενεθλίου  σπιτιού ως καταφύγιο ενός σκοτεινού δάσους, η αντιστροφή των ηλικιών και των ρόλων και του ερωτήματος του ποιος σώζει ποιον. Η υγρασία της μνήμης, η σημασία του αλληλοσεβασμού, η σημαντικότητα της διατήρησης της γνωστικής καταγωγικής, της συναισθητικής οικογενειακής και της κυριολεκτικής ατομικής ταυτότητας, καταμεσής ενός άγνωστου σύμπαντος. Η δυνατότητα της αυτογνωσίας, ως ανθοφορίας στο σκάμμα ενός ανεπούλωτου τραύματος.

Ίρις Κρητικού
Αύγουστος 2021

Η Σοφία Ρόουζ Κοσμίδου, ήταν φοιτήτρια στο ΣΤ’ εργαστήριο ζωγραφικής, της ΑΣΚΤ.
Τον καιρό της συνεργασίας μας, οι συζητήσεις μας αλλά και οι αντιπαραθέσεις μας για εικαστικά ζητήματα, ήταν άφθονες και αφορούσαν κυρίως θέματα φόρμας και πώς αυτή θα ενταχθεί στο εννοιολογικό πλαίσιο που πάντοτε την απασχολούσε: το δίπολο Φόβος – Πίστη.
Στα παλαιότερα έργα της, συνυπήρχαν συνονθυλεύματα φαινομενικά ετερόκλητων αντικειμένων και εννοιών. Τώρα πια, αποκαθηλώνοντας και απομυθοποιώντας την γοητεία της εικαστικής φόρμας, προσπαθεί με αφετηρία το παρελθόν, και μέσα από το παρόν, να βρει την κάθαρση στο μέλλον.
Δουλεύει κυρίως με αφορμή τις φωτογραφίες από τα οικογενειακά albums με πρωταγωνιστικό ρόλο να έχουν η ίδια, η αδερφή της και η μητέρα τους.
Σε αυτές τις φωτογραφικές μνήμες, υπερισχύει το δίπολο προσευχή και φόβος, εγκατάλειψη και μοναξιά.

Η απουσία του πατέρα (και γενικότερα του ανδρικού στοιχείου, εκτός των αγίων ή του Χριστού) είναι εμφανής και καταλυτική στα έργα της, όπου διαφαίνεται η έντονη πίστη ότι το θείο θα αποκαταστήσει την πατρική απουσία και όλο τα κακά που έπονται.
Πάντα προσευχόταν όλη η οικογένεια, σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, με καθορισμένο κι επαναλαμβανόμενο τυπικό, εκλιπαρώντας, ερωτικά σχεδόν, την επιστροφή του πατέρα, αναμένοντας το δώρο της ασφάλειας.

Με εύστοχη και σωστή χρήση των υλικών, η Κοσμίδου χρησιμοποιεί μολύβια, χρωματιστά μολύβια, ακρυλικά και γενικότερα ελαφρά υλικά σε αντίθεση με την βαρύτητα του θέματός της, στοχεύοντας στον εξορκισμό του.

Η χρωματική της γκάμα ποικίλει από το έγχρωμο στο γκρίζο, χωρίς εντυπωσιακές και περιττές γραφές, αλλά με λιτότητα, όπου οι σκηνικές συνθέσεις της γίνονται ψυχογραφήματα με αυτόνομη εικαστική δομή και κυρίως όχι εικονογραφική γιατί η Κοσμίδου δεν αφηγείται, δεν περιγράφει, δεν αντιγράφει αλλά δημιουργεί εκ νέου, τις εικαστικές οικίες που χρειάζεται για να επιβιώσει.

Κυριολεκτικά θωρακίζει, με την γοητεία ενός περιτυλίγματος, έναν ασφαλή, αλλά και εφήμερο κόσμο επάνω σε έναν αβέβαιο άρα και τρομακτικό κατριγιέ κάναβο, προσπαθώντας με θρησκευτική ευλάβεια να καλύψει τον φόβο του κενού. Ένα περιτύλιγμα που στην ουσία κρύβει με όμορφο τρόπο το περιεχόμενο: τον τρόμο, την ανασφάλεια και την αναπόφευκτη ματαίωση.

Παρόλο που το καλοστημένο τείχος των αγίων φυλάκων υπάρχει, βρίσκεται εκεί και με την πρώτη σχισμή που θα βρει, εμφανίζεται αδυσώπητο, με την μορφή των τίγρεων, των βράχων και ενίοτε του πατέρα, με σκοπό να της αφαιρέσει την ασφάλεια της μητρικής αγκαλιάς.

Το μοτίβο λειτουργεί σαν σημάδι, ίχνος, αποτύπωμα, σφραγίδα της παρουσίας, και σηματοδοτεί οικειότητα (όπως η μητέρα κεντήστρα κεντάει και τοποθετεί, οικειοποιώντας τον χώρο της).

Η πληθωρική δομή των μοτίβων αυτών, εμπεριέχει έντονα και την ψυχαναγκαστική σωματική τιμωρία, όπως η Πηνελόπη υφαίνει μοτίβα, υπομένοντας την απουσία, έτσι και η Κοσμίδου περιμένει τον άσωτο Πατέρα, αλλά ταυτόχρονα κρίνει, επικρίνει, αφοσιωμένη δε τόσο, που στο τέλος μετουσιώνεται σε Μητέρα, λαμβάνοντας εκείνη τον ηγετικό ρόλο στην οικογένεια.

H Σοφία Ρόουζ Κοσμίδου, δημιουργεί μία συμβιωτική σχέση με τα έργα της, γιατί εκεί δημιουργεί τον κατάλληλο μύθο, εκεί κάνει έναν αγώνα δρόμου αναζητώντας την ελπίδα και εκεί εξευμενίζει το κακό, ώστε επιτέλους να συμβιβαστεί με το γεγονός της πραγματικής απουσίας. Είναι η φάση, η χρονική στιγμή που μετατρέπεται το σκηνικό σε κάτι μόνιμο, σε έναν οικείο χώρο και εντέλει σε ασφαλή οικία.

Αύγουστος 2021, Αθήνα
Γιώργος Καζάζης, Εικαστικός, Καθηγητής ΑΣΚΤ

Ατομική έκθεση: 2021: «Όταν Εσύ έγινες Αρκούδα, οι Φόβοι μου έγιναν Τίγρεις»
Καλλιτεχνική Διεύθυνση – Επιμέλεια έκθεσης: Γιώργος Τζάνερης
Εγκαίνια: Πέμπτη 16 Σεπτεμβρίου 2021 / Ώρα 20:00
Διάρκεια έκθεσης: 16 Σεπτεμβρίου έως 9 Οκτωβρίου 2021

Gallery Genesis
Διεύθυνση
: Χάριτος 35, Κολωνάκι  10675
Τηλέφωνο: 211 7100566

Μοιράσου το

Δες και αυτά

Δημήτρης Σταρόβας για Μαρία Μπεκατώρου: «Δεν ξέρω αν επέλεξε η ίδια να φύγει από τον ΑΝΤ1»

Δημήτρης Σταρόβας για Μαρία Μπεκατώρου: «Δεν ξέρω αν επέλεξε η ίδια να φύγει από τον ΑΝΤ1»

Τις αιχμές του για το γεγονός ότι δεν είναι φέτος με τον καλό του φίλο, Γρηγόρη Αρναούτογλου στο The 2night Show άφησε ο Δημήτρης Σταρόβας μιλώντας στην κάμερα της «Super ...

Μαίρη Συνατσάκη - Ίαν Στρατής: Μόλις επιβεβαίωσαν τον έρωτά τους με μια τρυφερή φωτο!

Μαίρη Συνατσάκη - Ίαν Στρατής: Μόλις επιβεβαίωσαν τον έρωτά τους με μια τρυφερή φωτο!

H Μαίρη Συνατσάκη και ο Ίαν Στρατής είναι το νέο λαμπερό ζευγάρι της ελληνικής showbiz. Είναι τρελά ερωτευμένοι και πλέον δε ντρέπονται να το δείξουν. Οι φήμες περί σχέσης ξεκίνησαν ...

Απαντάει στις φήμες για εγκυμοσύνη: «Βλέπετε πουθενά κοιλίτσα;»

Απαντάει στις φήμες για εγκυμοσύνη: «Βλέπετε πουθενά κοιλίτσα;»

Είναι έγκυος ή Τάμτα; Το τελευταίο διάστημα ακούγεται έντονα πως η Τάμτα θα αποκτήσει παιδί με τον σύντροφο της. Η ίδια μίλησε στην κάμερα του Happy Day και διέψευσε τις φήμες ...

J2US: Αυτά είναι τα πρώτα 8 από τα 14 ζευγάρια!

J2US: Αυτά είναι τα πρώτα 8 από τα 14 ζευγάρια!

Σε λίγες εβδομάδες το J2US επιστρέφει και πάλι, αλλά αυτή την χρονιά μέσα από τη συχνότητα του Alpha. O Νίκος Κοκλώνης έχει ετοιμάσει μια τεράστια παραγωγή για το αγαπημένο show του ...

Γρηγόρης Πετράκος: «Δεν χρειάζομαι το εμβόλιο, δεν κινδυνεύω από τις λοιμώξεις»

Γρηγόρης Πετράκος: «Δεν χρειάζομαι το εμβόλιο, δεν κινδυνεύω από τις λοιμώξεις»

Για ακόμα μια φορά ο Γρηγόρης Πετράκος μιλάει για την πανδημία, το εμβόλιο και τα μέτρα προστασίας. Ο τραγουδιστής εμφανίστηκε στην εκπομπή «MEGA Καλημέρα» και αρχικά εξήγησε γιατί δεν έχει ...